logo-tijd

Onze financiële toekomst? We staan er doorgaans amper bij stil. Nochtans, wie vandaag bewuste en weloverwogen keuzes maakt, plukt daar op langere termijn wel degelijk de vruchten van. Hoog tijd dus voor een andere aanpak.

01
Slapend arm

U wordt slapend arm

Eerst het goede nieuws: de gemiddelde levensverwachting in ons land ligt vandaag al ruim boven de 80 jaar. Onze oude dag duurt almaar langer, maar die medaille heeft ook een keerzijde: de stijgende levensverwachting zet ook de betaalbaarheid van de pensioenen steeds nadrukkelijker op de helling. Gewoon afwachten tot die oude dag én uw pensioen er aankomen, is dus eigenlijk niet meer van deze tijd.

levensverwachting Belgen
gemiddeld
man
vrouw
0
0
0
jaar
jaar
jaar

Er speelt ook een tweede factor: nu de rente op spaarrekeningen al enkele jaren systematisch lager ligt dan de inflatie, daalt ook uw klassieke appeltje voor de dorst de facto elk jaar een beetje in waarde. Wie gewoon toekijkt en de regie over zijn vermogen niet resoluut in eigen handen neemt, dreigt slapend arm te worden.

De Nederlandse econoom Dirk Brounen wijdde begin dit jaar zelfs een boek aan het fenomeen: Nooit meer slapend arm. Hij breekt een lans voor een andere én actievere aanpak van onze persoonlijke financiën. ‘De tijd dat de overheid alles voor ons regelde, is definitief voorbij’, betoogt hij. ‘Anno 2017 stevenen te veel mensen met de cruisecontrol aan regelrecht op een perfecte storm af.’

ceelen-brounen
De tijd dat de overheid alles voor ons regelde, is definitief voorbij.
Dirk Brounen
Nederlandse econoom

‘Ze nemen de regie over hun financiële toekomst niet in eigen handen en gaan ervan uit dat alles altijd wel in orde zal komen’, legt Brounen uit. ‘Dat verhaal gaat niet langer op. Het volstaat om een aantal vragen te stellen: waarvan word ik gelukkig? Welke doelen wil ik bereiken in mijn leven? Waarvoor wil ik sparen en hoeveel geld heb ik daarvoor nodig? Op basis daarvan kan iedereen een persoonlijk financieel plan opstellen.’

Persoonlijk financieel plan

Welke doelen wil ik bereiken in mijn leven?
Waarvoor wil ik sparen?
Hoeveel geld heb ik daarvoor nodig?
Persoonlijk financieel plan
02
financieel plan

Een realistisch financieel plan, hoe maakt u dat?

Een goed plan dus, daar begint alles mee. En precies daar liep het in het verleden al eens fout. ‘Banken vertrokken al te vaak van de verkeerde uitgangspunten’, geeft Stijn Ceelen toe, country manager bij Binck België. ‘Zo kwam die bank met oplossingen die achteraf bekeken niet de meest optimale waren.’

Alle mensen zijn niet gelijk, een financieel profiel kan zelfs bij een koppel al erg verschillen.

‘Het kan dus anders en beter. We willen nu onze aanpak ook in die zin aanpassen: alle mensen zijn niet gelijk, hun financiële horizon is anders, hun risicobereidheid is heel uiteenlopend. Dat kan zelfs bij een koppel al heel erg verschillen. Door de juiste vragen te stellen, moet je mensen naar een oplossing leiden, bij voorkeur zo transparant mogelijk.’

‘Dan heb ik het over de producten, maar net zo goed over de kosten’, zegt Ceelen. ‘En daar maken we bij Binck ook echt werk van. Mensen zijn bereid om ergens voor te betalen, als het maar duidelijk is waarvoor en als het prijskaartje in de loop van de rit geen vijfmaal wordt aangepast.’

‘Tegelijk willen we ook maatwerk aanbieden, waarbij we starten van de persoonlijke situatie van de klant en vervolgens kijken naar zijn beleggingshorizon. We houden ook nadrukkelijk rekening met de bereidheid om risico’s te nemen, risicoaversie, en we gaan daarin veel verder dan de typische drie profielen die de meeste grootbanken vandaag aanbieden. Hiervoor vragen we uiteraard een beheerskost, maar we willen daarover ook heel transparant communiceren. De totale kosten schommelen tussen 0,85 en 1,65 procent, afhankelijk van het instapbedrag.’

stijn ceelen
Stijn Ceelen
Country Manager bij Binck België
De hamvraag: is beleggen in aandelen nu plots voor iedereen weggelegd?

‘Nee, dat vind ik niet’, geeft professor Cynthia Van Hulle tegengas. Zij maakt deel uit van de faculteit economie en bedrijfswetenschappen aan de KUL en is daar onder meer verbonden aan de onderzoeksgroep Finance. ‘Iemand die al wakker ligt als zijn beleggingsportefeuille een klap van 5 procent incasseert, kan maar beter ver weg blijven van de beurs. Daar staat tegenover dat je ook met een relatief bescheiden bedrag van enkele duizenden euro’s perfect kunt beleggen in aandelen. Op voorwaarde uiteraard dat je al over een ruime financiële buffer beschikt. Dat bedrag varieert van persoon tot persoon. En, minstens even belangrijk: je moet perfect weten waaraan je begint, en dus geen sprong in het duister wagen.’

03
uw toekomst

Uw toekomst veilig stellen? Maak de juiste keuzes!

Het is een huizenhoog cliché: Belgen zijn hardnekkige spaarders. Dat klopt, maar het verhaal verdient toch enige nuance. Uit cijfers van de Nationale Bank blijkt dat alle Belgische particulieren samen in maart 2017 een gecumuleerd netto financieel vermogen hadden van 1.054 miljard euro. Goed 246 miljard daarvan was geparkeerd op gereglementeerde spaarrekeningen, zowat 70 miljard stond op zichtrekeningen en nog eens 41 miljard op andere rekeningen. De rest van ons gecumuleerde fortuin zat onder meer in aandelen, beleggingsfondsen en allerlei verzekeringsproducten. Dat lijkt op het eerste zicht dus toch al behoorlijk gediversifieerd.

Created with Sketch.
toekomst
toekomst-links
toekomst-rechts

Zichtdeposito’s

70,2
miljard euro

Gereglementeerde
spaardeposito’s

246,3
miljard euro

Overige deposito’s

41,9
miljard euro

Beurgenoteerde
aandelen

62,5
miljard euro

Niet-beurgenoteerde
aandelen

302,0
miljard euro

Participaties in
beleggingsfondsen

195,5
miljard euro

Verzekeringsproducten

303,0
miljard euro
uw toekomst

Maar uit een recente studie (2016) van de Antwerpse onderzoekers Ive Marx en Sarah Kuypers blijkt dat de verschillende soorten vermogens in ons land zeer ongelijk verdeeld zijn. De 1 procent meest vermogende Belgen bezit ruim de helft van de beursgenoteerde aandelen en bijna een derde van de obligaties. Kijken we naar de 10 procent welvarendste Belgen, dan bezitten die 85 procent van de aandelen en obligaties.

85% Aandelen en obligaties 1% van de meest vermogende Belgen bezit ruim de helft van de beursgenoteerde aandelen en bijna een derde van de obligaties. Kijken we naar de 10 procent welvarendste Belgen, dan bezitten die 85 procent van de aandelen en obligaties. 1% 10% > 50% Beursgenoteerde aandelen 33,3% Obligaties
aandelen-obligaties

‘Het verhaal dat de Belg voornamelijk spaart en zich ver afhoudt van elke vorm van beleggingen, verdient zeker enige nuance’, geeft professor Van Hulle aan. ‘Als we het privévermogen samentellen dat in aandelen én in verzekeringsproducten zit, die toch ook voor een stevig gedeelte in aandelenfondsen belegd zijn, dan zitten we al vlug aan grofweg 350 miljard.’ ‘Wat we wél zien is dat Belgen, als we al in aandelen beleggen, dat vaak doen via producten die fiscaal gunstig zijn: pensioensparen, spaarverzekeringen, groepsverzekeringen, noem maar op. De gemiddelde landgenoot gaat dus ook op zoek naar producten die in zijn ogen relatief veilig zijn. Los daarvan is het natuurlijk ook niet zo verwonderlijk dat de Belg de voorbije decennia stevig inzette op spaarboekjes: het was een veilige belegging die op de koop toe een mooie rente opleverde.’

We merken dat Belgen, als we al in aandelen beleggen, dat vaak doen via middelen die fiscaal gunstig zijn: pensioensparen, spaarverzekeringen, groepsverzekeringen.

Vandaag liggen de kaarten totaal anders. Terwijl de rente op spaarrekeningen een stuk lager ligt dan de inflatie, blijven we massaal geld oppotten op onze spaarrekeningen. Blijven we sparen omdat we beleggen te ingewikkeld vinden? Dat idee blijkt niet te kloppen. Dirk Brounen: ‘We vroegen voor ons boek aan 2.500 mensen hoe ze staan tegenover sparen en beleggen. Wat blijkt? Sparen of beleggen heeft weinig of niets te maken met je opleiding, financiële geletterdheid of economisch inzicht, maar vooral met de wijze waarop je in het leven staat, je karakter.’

‘Sommige mensen zijn heel planmatig, geloven sterk in de maakbaarheid van het leven, en denken hun hele leven na over de stappen die ze moeten zetten. Anderen geloven daar helemaal niet in, en het is dan ook zinloos om hen te pushen om te sparen of te beleggen. Ik geloof dus niet dat sommige mensen het gewoon allemaal niet snappen, bijvoorbeeld omdat ze onvoldoende opgeleid zijn. We – en dan bedoel ik ook de banken – moeten mensen gewoon heel goed uitleggen waar het om draait. We moeten hen vertellen dat de overheid niet langer het eeuwige vangnet zal zijn, en hen verleiden om over hun financiële keuzes na te denken via een soort ‘begroting van geluk’. Zo’n positief verhaal spreekt aan. Het overtuigt mensen om zelf meer de regie in handen te nemen.’

04
bakstenen

Beleggen in bakstenen, altijd een goed idee!

Belgen zijn geboren met een baksteen in de maag, en daar mogen we ons eigenlijk gelukkig om prijzen. Die eigen woning blijft een zeer interessante en waardevolle belegging, ook met het oog op de oude dag. Cynthia Van Hulle: ‘Het is, zeker als je rekening houdt met de inflatie, een goede vorm van financiële diversificatie voor het bredere publiek. Met als bijkomend voordeel dat je zelf ook nog eens elke dag de vruchten plukt van extra investeringen in je huis, zoals kwalitatieve aanpassingen of verbouwingen.’

stijn-ceelen
stijn ceelen
Country Manager bij Binck België

‘Zodra je daarnaast wat extra centen over hebt én over een stevige buffer beschikt, lijken beleggingen me geen slechte optie. Want je moet realistisch zijn, zeker als je wat jonger bent: wie vandaag voor zijn inkomen op langere termijn volledig afhankelijk is van een inkomen uit arbeid loopt een stevig risico. De disruptie op de arbeidsmarkt gaat almaar sneller, en niemand kan voorspellen waar die ons binnen enkele jaren zal brengen.’

Stijn Ceelen pleit voor een meer gediversifieerde aanpak. ‘Te weinig mensen beseffen nog dat de afbetaling van de woning op termijn ook ruimte laat voor andere keuzes. Ze denken doorgaans heel sequentieel. Hun eerste bezorgdheid is de financiering van een woning. Zodra die woning er is, denken ze aan kinderen, daarna aan de studiekosten.

Mensen denken heel sequentieel

sequentieel-woning
sequentieel-kinderen
sequentieel-studiekosten

‘Dat verloopt dus allemaal stap voor stap, maar het zou beter zijn om de financiële consequenties van al die stappen vooraf al eens op te sommen. Het is best mogelijk dat je voor bepaalde doelstellingen of projecten in je leven aanvankelijk niet voldoende geld kunt opzij leggen. Maar in de loop der jaren komt er stilaan wel meer geld vrij voor andere projecten of investeringen.’

05
voor iedereen

Beleggen is er voor (bijna) iedereen

Het is een oud en achterhaald cliché: beleggen is voorbehouden aan de happy few. Lees: mensen met een meer dan doorsnee spaarpot, die er dus haast een spel van kunnen maken om ‘de beurs te kloppen’. Tweemaal fout, vindt Cynthia Van Hulle. ‘Allereerst merk ik een echte democratisering van beleggen. Het is al lang niet meer uitsluitend iets voor de meest kapitaalkrachtigen. Al wil ik er wel op hameren dat beleggers altijd goed geïnformeerd moeten zijn: zomaar iedereen naar de beurs jagen, is geen optie. Gelukkig zijn er vandaag, onder meer dankzij het stijgende opleidingsniveau van de bevolking, almaar meer mensen die met kennis van zaken overstappen op beleggingen.’

Ook puur economisch bekeken houdt dat steek. Met de lage rentevoeten, die wellicht nog een tijd aanhouden, is diversificatie van je spaargeld geen slecht idee. Bovendien zijn er, in economisch onzekere tijden, ook landen en sectoren die het vandaag en de komende jaren wél heel goed zullen doen. Met een verstandige belegging kun je daar mee van profiteren.

‘Banken doen er vandaag goed aan om een ruimer publiek te winnen voor beleggingen op de beurs’, denkt professor Van Hulle. ‘Op voorwaarde uiteraard dat ze hun klanten duidelijk maken dat de beurs geen jackpot is waar je gegarandeerd superwinsten maakt.’

'De toegevoegde waarde van een bank zit net in de kennis en in het risicomanagement van beleggingen, bij voorkeur tegen niet al te hoge kosten’, meent Cynthia Van Hulle. ‘Beleggen in een fonds, waar de bank toch altijd aan een zekere vorm van risicobewaking doet, kan voor heel wat mensen een goede eerste stap zijn.’

Dat is ook de visie van Binck , geeft Stijn Ceelen aan. ‘Beleggen wordt nog al te vaak beschouwd als iets exclusief voor heel kapitaalkrachtige mensen. Wij maken nadrukkelijk komaf met dat vooroordeel. Hoe? Door de instapdrempel behoorlijk laag te leggen, maar ook door ons aanbod zo gepersonaliseerd mogelijk te maken, afgestemd op de noden van de individuele klant.

Het is onze taak om aan te tonen dat er efficiëntere oplossingen bestaan dan een spaarrekening.
stijn ceelen
Country Manager bij Binck België
stijn-ceelen

‘Wat zien we nu? Zodra er wat geld over is, storten veel mensen dat gewoon netjes op een spaarrekening. Sterker nog: aan dat geld raken ze doorgaans ook nooit. Ik beschouw het als de taak van onze adviseurs om het gesprek aan te gaan, mee te denken en mensen ook duidelijk te maken waarom dit voor hen niet echt gezond is. Om hen te tonen dat er efficiëntere oplossingen bestaan om hun dromen te realiseren.’

‘Vandaag, en wellicht ook nog de komende maanden of zelfs jaren, zitten we met een nulrente. De termijn om puur via een spaarrekening bepaalde doelstellingen te realiseren wordt dus almaar langer. Alle begrip voor mensen die bezorgd zijn over mogelijke alternatieven, omdat die bijvoorbeeld te risicovol of te duur zouden zijn. Maar het is aan ons om daarop in te spelen en duidelijkheid te verschaffen.’

06
uw kinderen

Denk ook aan de kleintjes

Ook wie graag iets opzijzet voor de kinderen en kleinkinderen, kan vandaag maar beter diversifiëren. Het klassieke spaarboekje brengt ook op langere termijn haast niets meer op, en dus is het uitkijken naar interessante alternatieven.

‘De aankoop van een stuk bouwgrond is een prima idee’, vindt Cynthia Van Hulle. ‘Kinderen of kleinkinderen kunnen die grond later zelf gebruiken of gewoon verkopen. Een tweede goede optie is een specifiek aandelenfonds waarmee je maandelijks, tegen een zo laag mogelijk tarief, vaste kleine bedragen belegt voor je kind of kleinkind. Hierbij moet je natuurlijk wel de kostenefficiëntie voor ogen houden, wat niet altijd zo vanzelfsprekend is als je pakweg honderd euro per maand wilt opzijzetten.’

07
pensioen

Het pensioen is niet meer

Stijn Ceelen: ‘België heeft een repartitiesysteem, waarbij de inkomsten uit belastingen verdeeld worden over de mensen die nu een pensioen ontvangen. Alleen wordt dat potje steeds kleiner, omdat er minder mensen aan de slag zijn, terwijl door de vergrijzing almaar meer mensen aanspraak maken op een pensioen. Op langere termijn dreigen we dus in de problemen te komen, ook al wordt de bevolking aangemoedigd om mee te sparen voor dat pensioen, via de zogenoemde tweede en derde pijler. Dat is bijzonder lovenswaardig, maar het zal niet volstaan.’

Het repartitiesysteem

repartitiesysteem
repartitiesysteem

‘Mensen hopen via hun spaargeld later hun koopkracht te behouden, maar dat is vandaag een illusie, met een rente die lager ligt dan de inflatie. Natuurlijk zijn er ook mensen die heel bewust van dag tot dag leven en helemaal geen zin hebben om geld opzij te leggen voor hun oude dag. Dat is perfect hun recht, maar het is in ieder geval wel al een bewuste keuze die mensen kunnen maken.’

‘Iedereen beseft stilaan dat ons huidig model van sociale zekerheid op termijn onbetaalbaar wordt’, denkt Cynthia Van Hulle. ‘Voor jonge mensen in het bijzonder kan het geen kwaad om uit te kijken naar alternatieven. Zeker ben je nooit, maar een langere tijdshorizon verhoogt de kans op een groter rendement. Ik heb het dan over een minimale horizon van vijf à tien jaar, zeker als je een relatief groot gedeelte van je spaargeld in aandelen belegt. Je spreidt zo het risico, en dat is ook mooi meegenomen.’

Zeker ben je nooit, maar een langere tijdshorizon verhoogt de kans op een groter rendement.